Tự chế ngự tâm để thắng phục bản năng

Thắng ngàn quân ở bên ngoài là một việc làm dễ dàng hơn nhiều so với tự thắng phục mình, vì các thế lực bên ngoài chỉ tấn công trong những thời điểm nhất định và một cuộc chiến dù có lâu dài vẫn có lúc ngưng nghỉ gián đoạn và chắn chắn sẽ đến hồi kết thúc, nhưng cuộc chiến bên trong với những dục vọng, ham muốn có tính bản năng thì thường trực và liên tục, không có một sát na ngưng nghỉ và vô cùng dai dẳng, nếu không nỗ lực, sẽ không có hồi kết; nếu không chánh niệm, người thua cuộc luôn là chúng ta.

Thắng người đâu sánh thắng mình,

Người thành công ở đời là người có khả năng làm chủ cảm xúc tốt, chánh niệm tỉnh giác, hiểu rõ việc mình sắp làm, việc mình đang làm và biết thẩm định chính xác tương quan nhân-quả của những việc này: hành động này sẽ đưa đến kết quả thế nào, những ảnh hưởng của nó ra sao, có tác động thế nào đến bản thân mình, có tác động thế nào đến những người liên quan... Chuẩn mực để thẩm định giá trị và kết quả của một việc là:

“Hành động gì có hại cho mình, có hại cho người, có hại cho cả hai, bị người trí chỉ trích, nếu chấp nhận và thực hiện sẽ đem lại tâm khổ sở, tâm ưu phiền, hành động như vậy là hành động bất thiện, và chúng ta phải loại bỏ hành động ấy. 

Hành động gì không có hại cho mình, không có hại cho người, không có hại cho cả hai, được người trí tán thán, nếu chấp nhận và thực hiện sẽ đem lại tâm an lạc, tâm hoan hỷ. Hành động như vậy là hành động thiện và chúng ta phải thực hành”.

Hoặc như trong bài kinh giáo giới La Hầu La (Trung bộ kinh số 61), đức Phật dạy trước khi hành động, quán xét, đang hành động, quán xét, sau khi hành động, quán xét, việc gì có lợi ích cho mình cho người thì làm, việc gì không lợi ích thì từ bỏ.

Nếu chúng ta chìu theo bản năng, rõ ràng ta không cần một nỗ lực nào, dù rất nhỏ. Thế nhưng, như con nước chảy xuôi từ nơi cao về chỗ thấy, con đường xuôi theo sự đòi hỏi thỏa mãn dục vọng có tính bản năng là con đường đi xuống, đi lui về thời kỳ đồ đá, đi ngược lại sự tiến hóa của con người. Mất nhiều triệu năm để con vật tiến hóa thành con người nhưng chỉ mất vài triệu đồng để một con người biến mất chất người và trở về phẩm cách của con vật. Chỉ có đủ khả năng chế ngự tâm ý và làm chủ những hành động của mình mới có thể giúp con người đi lên. Làm chủ thì ở thế chủ động và hạnh phúc vô cùng so với thân phận lệ thuộc, bị sai sử khi là nạn nhân của tâm không chế ngự. Sự lựa chọn nằm trong tầm tay của mỗi người vậy.HET=NAM MO A DI DA PHAT.( 3 LAN ).NIEM PHAT DUONG KIM LIEN.THICH NU GIAC TAM.AUSTRALIA,SYDNEY.11/11/2016.